معرفی فیلم

نقد فیلم و سریال

گزارش تصویری

اخبار سینمای ایران

مصطفی رفعت/ سی و یک نما - بازی در نقش افراد کم‌توان جسمی یا ذهنی، از چالش‌های محبوب بازیگران است اما به‌رغمِ‌ این اشتیاق؛ پرشمار نبوده‌اند آنها که در چنین قالب‌هایی درخشیده‌اند.

منتشرشده در سینمای جهان

مصطفی رفعت/ سی و یک نما - ام. نایت شیامالان در تازه‌ترین فیلمش، سراغ سوژه‌ای رفته که درواقع، تکمیل‌کننده پازل سه‌گانه دو اثر قبلی‌اش «نشکن‌» (2000) و «شکافته» (2016) است؛ نگاهی به زندگی فردی دچار اختلال هویتی که باحضورِ جیمز مک‌آووی درقالبِ فردی با 24 شخصیت متضاد، توانسته تاکنون گیشه خوبی (بیش‌ از 236میلیون‌دلار) را تجربه کند. اگر بخواهیم به فیلم‌هایی اشاره کنیم که دست روی اختلال چندشخصیتی گذاشته‌اند؛ موارد متعددی پیشِ‌روی‌مان خواهد بود که از اولین نمونه‌های به‌یادماندنی و تاریخی آن‌، «دکتر جکیل و آقای هاید» است. در اینجا به تعدادی از آثار سینمایی با این سوژه اشاره می‌کنیم.

منتشرشده در سینمای جهان

مصطفی رفعت/ سی و یک نما - در In Like Flynn که به‌تازگی اکران شده؛ روایتی متفاوت از زندگی یک چهره معروف سینمای کلاسیک را شاهدیم. در این ساخته راسل مالکهی؛ توماس کوکوئرل نقش ستاره سال‌های دور استرالیا در هالیوود یعنی «ارول فلین» را بازی می‌کند و دورانی از او را به‌تصویر می‌کشد که در جست‌وجوی طلا، ماجراجویی‌هایی را در سفری پرماجرا به «پاپوآ گینه نو» از سر می‌گذراند و هنوز با آثاری مانند «رابین‌هود» و «رودخانه نقره‌ای» در جهان شناخته نشده بود. ازاین‌رو، نگاهی به تعدادی از آثاری داریم که زندگی ستارگان بزرگ سینما را دست‌مایه ساخت قرار داده‌اند.

معرفی فیلم-فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای به‌بهانه اکران شبیه به فلین


جیمز دین
درام زندگی‌نامه‌ایِ «جیمز دین» در سال 2001 که توسط مارک رایدل برای قاب تلویزیون کارگردانی شده؛ به زندگی ابرستاره‌ای می‌پردازد که با کوتاه‌ترین کارنامه هنری، به اسطوره تبدیل شد. نقش او را در این کار، جیمز فرانکو بازی کرد که به‌جز نام کوچک مشترک؛ شباهت ظاهری دیگری با او نداشت اما به‌خوبی از پس این نقش دشوار برآمد و نقدهای مثبتی هم دریافت کرد. پیش‌ترها در دهه 90 قرار بود که مایکل مان سراغ ساخت اثری برپایه زندگی جیمز دین برود و برای این‌منظور حتی با لئوناردی دی‌کاپریو نیز مذاکره کرد اما نشد و پروژه بین کارگردان‌هایی دیگر همچون دس مک‌آنوف، دنیس هوپر و میلچو مانچفسکی دست‌به‌دست شد؛ تااینکه بخت به رایدل رو کرد. فرانکو نیز با تست از بین 500 بازیگر دیگر انتخاب شد.

 

معرفی فیلم-فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای به‌بهانه اکران شبیه به فلین


زندگی و مرگ پیتر سلرز
سال 2004 یک اثر مشترک بریتانیایی،آمریکایی به‌نامِ «زندگی و مرگ پیتر سلرز» پخش شد که برداشتی موفق از کتابی به‌همین‌نام نوشته راجر لوئیس بود و به زندگی کمدین مطرح انگلیسی؛ پیتر سلرز می‌پرداخت. استیون هاپکینز این اثر را کارگردانی کرد و ایفای نقش اول را هم به‌عهده جئوفری راش گذاشت. البته میریام مارگولیس، امیلی واتسون و شارلیز ترون نیز به‌ترتیب در این فیلم، درقالبِ مادر (پگ)، همسر اول (آن هووِ) و همسر دوم (برت اکلند) او ظاهر شدند. این فیلم، جایزه گلدن گلوب بهترین مینی‌سریال و جئوفری راش هم جایزه بهترین بازیگر در یک مینی‌سریال را دریافت کردند. سلرز که از بزرگ‌ترین طنزپردازان تاریخ سینماست؛ برای «دکتر استرنج لاو» و «حضور» جایزه اسکار گرفت و با نقش «سربازرس ژاک کلوزو» در «پلنگ صورتی» جاودانه شد.

 

معرفی فیلم-فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای به‌بهانه اکران شبیه به فلین


گیبل و لمبارد
سیدنی جی. فیوری در سال 1976 اثر بیوگرافیکال «گیبل و لمبارد» را ساخت که ماجرای دلدادگی و ازدواج دو ستاره مطرح سینمای کلاسیک یعنی کلارک گیبل و کارول لمبارد را به‌تصویر می‌کشید. موزیک این اثر را هم چهره شناخته‌شده‌ای همچون میشل لوگران؛ نوازنده پیانو و آهنگ‌ساز فرانسوی ساخت که قطعاتش برای فیلم‌های «‌چترهای شربورگ» و «حادثه توماس کراون» ماندگار شدند. در این اثر، جیمز برولین به‌جایِ گیبل و جیل کلایبورگ به‌جایِ لمبارد ایفای نقش کردند که البته نتوانست به‌لحاظِ ساختاری؛ نگاه مثبت منتقدان را جذب کند و هرچه موفقیت داشت را باید مدیون قصه پرکشش عاشقانه‌ و البته واقعی‌اش دانست. البته اگر سازندگان فیلم، به‌جایِ تمرکز بر رابطه ستاره «بربادرفته» با لمبارد، به هر پنج ازدواج او می‌پرداختند؛ شاید بازخورد و نتیجه‌ای درخورتر نصیب‌شان می‌شد.

 

معرفی فیلم-فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای به‌بهانه اکران شبیه به فلین


نازنین‌مادر
شاید بتوان گفت که این فیلم، متفاوت‌ترین اثر زندگی‌نامه‌ای درباره ستارگان سینما نه‌فقط در این فهرست؛ بلکه در کل فیلم‌هایی ازاین‌دست محسوب می‌شود. عنوان آن‌‌را می‌توان «مامانی عزیزم» نیز ترجمه کرد که درواقع، برمبنای کتابی با همین نام از کریستینا کرافورد ساخته شده و در آن، از بخش‌های مستند نیز استفاده کرده‌اند. داستان این فیلم، درباره بخش پنهان زندگی شخصی جوآن کرافورد؛ ستاره آثاری همچون «چه بر سر بیبی ‌جین آمد» و «میلدرد پیرس» است که چگونه به آزار دخترخوانده‌اش (نویسنده این کتاب) می‌پرداخت. نقش او را در این اثر، فِی داناوِی بازی می‌کرد که نتوانست بازی مقبولی را برای منتقدان و مخاطبان به‌نمایش بگذارد. فیلم حتی برنده جایزه «تمشک طلایی» بدترین اثر سال 1981 شد و کارگردانش فرانک پِری به‌شدت مورد نکوهش قرار گرفت.

معرفی فیلم-فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای به‌بهانه اکران شبیه به فلین

6
چاپلین
رابرت داونی جونیور برای ایفای نقش بزرگمرد تاریخ سینما؛ چارلی چاپلین، در این ساخته ریچارد اتنبرا در سال 1992، تا پای دریافت اسکار و گلدن گلوب پیش رفت و توانست بالاخره جایزه بهترین بازیگر مرد را از جشنواره بافتا دریافت کند. جالب آنکه جرالدین چاپلین؛ دختر این اسطوره هنر هفتم نیز در این فیلم در نقش مادربزرگ پدری‌اش یعنی هانا چاپلین ظاهر شده است. درواقع، این اثر برداشتی وفادار به متن از کتاب‌های «زندگی‌نامه من» و «چاپلین: زندگی و هنرش» است که اولی را ویلیام بوید، برایان فوربز و ویلیام گلدمن مشترکاً نوشته‌اند و دومی ماحصل زحمات منتقد معروف فیلم؛ دیوید روبینسون است. داستان فیلم از این زاویه تعریف می‌شود که چاپلین مُسن؛ خالق شخصیت «ولگرد کوچک» حالا ساکنِ سوئیس، به یادآوری خاطرات گذشته‌اش می‌پردازد.

 

معرفی فیلم-فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای به‌بهانه اکران شبیه به فلین

 

منتشرشده در سینمای جهان

مصطفی رفعت/سی و یک نما - «قانون مورفی» ساخته جدید رامبد جوان؛ در حالی اکران شد که عنوان آن، اشاره به پدیده‌ای‌ آشنا برای فرهنگ عامه است؛ هرچند به‌شکلِ علمی از آن بی‌خبر باشند. «قانون مورفی» یک‌جور استعاره، ضرب‌المثل یا متافور است که ارتباطی مستقیم با بدبینی دارد؛ به‌این‌صورت که «بدترین‌ها رخ می‌دهند؛ فقط کافی‌ست به آنها فکر کنید!» نمونه ساده‌اش اینکه کسی به شما زنگ نمی‌زند؛ مگر همان‌لحظه که به توالت رفته‌اید! البته پدیده‌های فراعلمی و نظریه‌های متنوع و بامزه گوناگونی از این‌دست داریم که گاه سوژه آثار سینمایی هم شده‌اند. آماده‌اید تا چند نمونه از آنها را مرور ‌کنیم؟

اثر پروانه‌ای
تغییری کوچک در یک سیستم آشوب‌ناک همچون جو سیاره زمین (مثلاً بال‌زدن پروانه) می‌تواند باعث تغییرات شدید (وقوع توفان در کشوری دیگر) در آینده شود!... این، فرضیه را «ادوارد لورنتس»؛ ریاضی‌دان و هواشناس آمریکایی ارائه داد که تحتِ‌عنوانِ «اثر پروانه‌ای» در جهان شناخته می‌شود. براین‌مبنا در سال 2004 تریلری روان‌شناختی (با همین نام) ارائه شد به‌کارگردانیِ مشترکِ «اریک برس» و «جی. مکی گروبر» که «اشتون کوچر» و «ایمی اسمارت» در آن بازی داشتند. داستان فیلم درباره پسری به‌نامِ «ایوان» است که حین نگارش خاطرات گذشته؛ تغییراتی در اتفاقات ایجاد می‌کند اما هر تغییر کوچک، منجر به رخدادی ناخواسته در زندگی آینده افراد، می‌شود. فیلم‌ساز به‌خوبی برپایه نظریه یادشده درام خود را شکل می‌دهد. قسمت دوم فیلم با تیمی متفاوت، در سال 2006 به‌روی پرده می‌رود.

 

دژا وو
«دژا وو» کلمه‌ای فرانسوی‌ست که اگر آن‌را تحت‌اللفظی ترجمه کنیم، چیزی شبه «این‌را قبلاً انگار دیده‌ام!» می‌شود. در زبان فارسی به‌ آن، «آشناپنداری» گفته می‌شود؛ حسی آشنا برای بسیاری از ما که در مواجهه با یک ‌لحظه خاص، گمان می‌کنیم قبلاً شاهد همان فضا بوده‌ایم؛ اما نمی‌دانیم چه‌زمانی و کجا! گفته‌اند که «امیل بویراک»؛ فیلسوف و روان‌شناس فرانسوی، اولین کسی بود که از این اصطلاح استفاده کرد. «تونی اسکات» در سال 2006 فیلمی با این عنوان ساخت که یک اکشن مهیج باحضورِ «دنزل واشینگتن» و «پائولا پاتون» بود؛ مأموری برای رسیدگی به پرونده انفجار یک کشتی تفریحی که منجر به مرگ عده‌ای شده؛ پی می‌برد که یک عملیات تروریستی، بانی این رویداد بوده و حالا در سفر ذهنی به گذشته می‌خواهد مانع وقوع آن شود...

 

معرفی فیلم-فیلم‌های نظریه‌ای

 

نظریه قوی سیاه
نسیم طالب؛ آماردان و تحلیلگر ریسک است که آثارش بر مسائل تصادفی‌بودن و احتمال و عدمِ‌قطعیت متمرکز است. کتاب «قوی سیاه» او که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد؛ جنجال فراوانی به‌پا کرد. او در این کتاب نظریه‌ای را بسط می‌دهد به‌این‌شکل که گاه پیشامدهایی شگفت‌انگیز و نادر رخ می‌دهد اما چون کسی انتظار وقوع آنها را ندارد، نه‌تنها عامه مردم در توضیح آنها، از استدلال خرافی و غیرعقلانی استفاده می‌کنند؛ بلکه صاحبان اندیشه هم ممکن است وارد ماجرا شده و دهه‌ها به تحلیل آن بپردازند! این نظریه هم تاکنون دوبار (برمبنای اطلاعات نگارنده) وارد سینما شده است؛ یک‌بار در سال 2011 و یک‌بار در سال 2018 و هردوبار هم درقالبِ فیلم کوتاه با تم جنایی. کارگردان اولی، «نیکیاتو جوسو» و کارگردان دومی، «آرجون رُز» هستند.

 

واکنش رنجیره‌ای
«اندرو دیویس» در سال 1996 اثری علمی،تخیلی به‌نامِ «واکنش زنجیره‌ای» را به سینمادوستان تقدیم کرد که «کیانو ریوز»، «مورگان فریمن» و «ریچل وایز» در آن بازی داشتند. داستان فیلم از جایی شروع می‌شود که گروهی دانشمند، منبع انرژی فوق‌العاده‌ای پیدا می‌کنند که پیش‌از علنی‌کردن خبر آن، مجموعه حوادثی همچون انهدام، قتل، تعقیب و گریز و ... رخ می‌دهد. شاید این فیلم درعمل، چیزی بیش از ردیف‌کردن سلسله رویدادهای دنباله‌دارِ اکشن، برای همگام‌شدن با عنوانش نداشته باشد اما دستِ‌کم مخاطب می‌تواند دریابد که نام فیلم، اشاره‌ای‌‌است به نظریه‌ای دربابِ واکنش‌های متوالی که پی‌آمد هریک‌ازآنها باعث واکنش‌های بیشتری شده و این رشته، درادامه بسیار قدرتمند شود. یک شیمی‌دان آلمانی به‌نامِ «مکس بودنشتاین» نظریه «واکنش زنجیره‌ای» را مطرح ساخت که بعدها پایه برنامه‌های ساخت بمب اتمی نیز شد.

 

معرفی فیلم-فیلم‌های نظریه‌ای

 

ودر آخر....

قانون مورفی
احتمالاً زمانی‌که «ادوارد مورفی»؛ مهندس نیروی هوایی آمریکا و محقق «نظریه آشوب»، اولین تفکرات خود درباره «وقوع حتمی احتمالات بد» را رسماً علنی می‌کرد؛ فکرش را هم نمی‌کرد که روزی قوانین عجیب‌وغریبش تا دل سینما نفوذ کنند. رامبد جوان، اولین کسی نیست که درقالبِ یک فیلم، به نظریه او پرداخت؛ «جی لی. تامپسون» در سال 1986 فیلمی را با همین عنوان (قانون مورفی) ارائه کرد که آن‌هم اتفاقاً یک کمدی،اکشن بود و «چارلز برانسون»، نقش اصلی‌اش را ایفاء می‌کرد که پلیسی به‌نامِ «جک مورفی» بود. دیالوگ او در فیلم یعنی «تنها قانونی که می‌شناسم، قانون جک مورفیه؛ خیلی هم ساده‌اس؛ باهاش سرشاخ نشو!» به‌نوعی شوخی با اصطلاح «قوانین مورفی» بوده. البته در سال‌های 2014 و 2015 نیز آثاری با همین عنوان ساخته و اکران شدند.

 

معرفی فیلم-فیلم‌های نظریه‌ای

منتشرشده در سینمای جهان

مصطفی رفعت/ سی و یک نما_ بالیوود این‌روزها شاهد اکران جدیدترین ساخته آناند ال. ری به‌نامِ «صفر» است که شاهرخ خان، آنوشکا شرما و کاترینا کیف بازیگرانش هستند. فیلم، به رابطه نامتعارف مردی کوتاه‌قد با زنی بلندقد می‌پردازد که گرچه درظاهر ما را به‌یاد ساخته زیبای لوک بسون یعنی «آنجل-آ» می‌اندازد؛ اما نکته جالب برای ما، نام آن است. استفاده از «عدد» در عنوان‌بندی فیلم، اتفاقی تازه نیست و آثاری ماندگار همچون «هشت‌ونیم»، «1984»، «هفت» و ... را دراین‌‌شکل داشته‌ایم. بر روال سلسله‌ گزارش‌های «31نما»، این‌بار به پنج فیلم‌ اشاره داریم که از عددی تک‌رقمی در عنوان‌شان استفاده کرده‌اند.

منتشرشده در سینمای جهان

مصطفی رفعت/ سی و یک نما - سرانجام فیلم جدید کمال تبریزی هم اکران شد. «مارموز» که به‌خاطر سوژه جذاب و تم سیاسی،کمدی‌اش، یکی‌از جنجالی‌ترین آثار امسال سینما خواهد بود؛ روایتگر داستان زندگی شخصی به‌نامِ «قدرت» با بازی حامد بهداد است که سودای رسیدن به قدرت را دارد! نکته جالبِ‌توجه در این اثر، حضور گروه موسیقایی «بُمرانی» در لحظاتی از داستان است که باعث شد نگاهی به چند اتفاق مشابه در تعدادی از کارهای تصویری بیندازیم. البته آنچه مدِنظر است، حضور یک گروه کامل در کست کار است؛ نه الزاماً بازیگریِ خواننده‌ها و موزیسین‌هایی که به‌صورتِ‌ انفرادی به فعالیت می‌پردازند.

منتشرشده در سینمای ایران

سی و یک نما - رئیس و مدیر فستیوال کن با ارسال نامه ای به حسن روحانی "رئیس جمهور ایران" درخواست حضور جعفر پناهى در این فستیوال مهم سینمایی را  مطرح کرده است که یقینا از نظر دیپلماسی و اعتبار فرهنگی، پاسخ مثبت به این درخواست می تواند تاثیر زیادی برای اثبات رویکرد ما برای تعامل با جهان داشته باشد اما اینکه دست رییس دولت و نماینده اجرایی مردم تا چه اندازه در چنین تصمیمی  باز است و آیا قوه قضاییه با آن موافقت خواهد کرد تا چند روز دیگر مشخص خواهد شد

منتشرشده در سینمای جهان