برخي زخمها هرگز التيام نمييابند و عدالت، گاهي در سالن دادگاهها اتفاق نميافتد، بلكه در تاريكترين نقاط روح انسان متولد ميشود.
سينماي ايران در سالهاي اخير تلاش كرده است تا از روايتهاي خطي و اخلاقگرايانه فاصله گرفته و سراغ پيچيدگيهاي تاريك روان انسان برود. فيلم «بيدار» به كارگرداني حسين اميريدوماري، نمونهاي برجسته از اين رويكرد است؛ اثري كه در نگاه اول يك درام خانگي به نظر ميرسد، اما در لايههاي زيرين خود، تلاشي است براي پاسخ به اين پرسش كه وقتي قانون از دادخواهي باز ميماند، انسان چگونه عدالت را در تخيل و انتقام ميجويد.
داستان فيلم حول محور مردي ميچرخد كه براي دستيابي به معشوقش، مرزهاي اخلاقي و انساني را درنورديده و به روشي غيراخلاقي، او را به دست ميآورد. اين نقطه آغازين، فيلم را از يك روايت عاشقانه دور كرده و به قلمرو «تملك» ميبرد. اما نقطه اوج دراماتيك فيلم، زماني است كه زن پس از ازدواج، به حقيقتِ زشتِ اين پيوند پي ميبرد. در اينجا، فيلم به جاي آنكه زن را در جايگاه قرباني منفعل قرار دهد، او را به بازيگر اصلي يك نمايش انتقامآميز تبديل ميكند.يكي از هوشمندانهترين لايههاي نمادين فيلم، بازي با واژه «بيدار» است. در فرهنگ عامه و حقوقي، «دار» نماد غايي مجازات و قصاص است؛ اما در دنياي فيلم «بيدار»، كارگردان و نويسندگان (محمدمهدي خدارحمي و حسين فخاري) مفهوم مجازات را از فضاي دادگاهها به فضاي خواب و بيداري منتقل كردهاند. زن داستان كه به دليل تروماهاي ناشي از آزار جنسي و فريب، دچار بيخوابي و كابوسهاي شبانه شده است، به جاي آنكه به دنبال «دار» (مجازات رسمي) باشد، از «بيدار» (بيداري تلخ و آگاهي) به عنوان ابزاري براي شكنجه رواني همسرش استفاده ميكند. او ميداند كه زندان براي مردي با اين ويژگيها، مجازاتي موقت و گذراست؛ لذا تصميم ميگيرد قصاص را در قالب يك كابوس ابدي در بيداري براي او طراحي كند.
در بخش بازيگري، حضور محمدرضا فروتن يكي از كليديترين نقاط قوت اثر است. فروتن در اين فيلم، گويي به نسخهاي تكامل يافته از نقشهاي نمادين خود در فيلمهاي «دو زن» يا «قرمز» بازگشته است؛ همان «عاشق ديوانهاي» كه عشقش با جنون، تملك و ويراني گره خورده است. بازي فروتن در تقابل با حضور مقتدر شهاب حسيني و بازي ظريف آناهيتا افشار، تنشي دوچندان ايجاد ميكند. فروتن در اينجا نماد عشقي است كه در عين زيبايي ظاهري، سمي است و اين سم در رگهاي رابطه جاري شده تا در نهايت به يك انفجار رواني منجر شود.اما آنچه «بيدار» را به يك تراژدي روانشناختي تبديل ميكند، استراتژي انتقام زن است. او به جاي فرياد زدن و شكايت، سكوت را به عنوان سلاح انتخاب ميكند. اين سكوت، در واقع محيطي براي رشد ترس در دل مرد است. زن با مهندسي دقيق، مرد را به سمتي ميبرد كه بهطور غيرمستقيم به برادركشي واداشته شود؛ گويي ميخواهد به او ثابت كند كه هر كسي كه با فريب و خون به دست ميآيد، در نهايت با خون و ويراني از دست ميرود. در واقع، او هم «دار» را در خود دارد و هم «بيدار» را؛ يعني هم قصاص را اجرا ميكند و هم اجازه نميدهد قرباني به شكايت رسمي روي بياورد، بلكه او را در حصار خود نگه دارد. ميدارد.تكاندهندهترين بخش روايت، در رابطه زن با فرزندش نهفته است. كودكي كه حاصل عشقي است كه مرد به او داشت، اما اكنون به ابزاري براي شكنجه رواني تبديل شده است. زن با بازي دادن ذهن مرد و القاي اين حس كه فرزندش متعلق به او نيست، هر سال از رشد اين كودك را به سالي از نفرت تبديل خواهد كرد. اين پارادوكس تلخ - كه فرزند، همزمان نماد عشق مرد و ابزار شكنجه او باشد - لبه تيز فيلم است. در واقع، رشد كودك براي مرد، به معناي رشد هر لحظه نفرت و ترديدي است كه زن در دل او كاشته است. او از همان لحظه تولد، بازي رواني خود را آغاز كرده تا مرد هرگز از سايه اين گناه رها نشود.از منظر فني، تركيب تيم توليد توانسته است فضاي خفقانآور خانه و ذهن شخصيتها را به خوبي به تصوير بكشد. موسيقي سروش انتظامي و تصويربرداري محمد خميسآبادي، به جاي تزيين فيلم، به عنوان بخشي از روايت عمل كرده و حس حبسشدگي و تعليق را به مخاطب منتقل ميكنند. كارگرداني حسين اميريدوماري با بهرهگيري از اين تيم توانسته است فضايي ايجاد كند كه مخاطب، همچون شخصيت اصلي، در لبه ميان خواب و بيداري معلق بماند. در نهايت، «بيدار» فيلمي است درباره اين حقيقت كه برخي زخمها هرگز التيام نمييابند و عدالت، گاهي در سالن دادگاهها اتفاق نميافتد، بلكه در تاريكترين نقاط روح انسان متولد ميشود. اين اثر به ما ميگويد كه فريب، شايد راه ميانبري براي رسيدن به مقصود باشد، اما بهای آن، بيداري ابدي در كابوسي است كه هيچ پايانی ندارد. «بيدار» تلاشي است براي نمايش اين نكته كه وقتي عشق به تملك تبديل شود، تنها چيزي كه باقی ميماند، انتقامي است كه هر دو طرف ميدان را به نابود ميكشاند.
مرضیه نگهبان مروی/اعتماد
سی و یک نما - وقتی سخن از نقشهای پلیسی به میان میآید، تماشاگر ایرانی فقط به دنبال یک «مامور» ساده نمیگردد؛ او به دنبال شخصیتهایی است که میان ظلم و عدالت، میان وظیفه و وسوسه، و میان قانون و وجدان گرفتار شده است. در سینما و تلویزیون ایران، نقشهای پلیسی از یکحالت تخت و کلیشهای فراتر رفته و به کاراکترهایی چندلایه، پیچیده و انسانی بدل شدهاند. در این گزارش، نگاهی میاندازیم به ماندگارترین نقشهای پلیسی که توسط بهترین بازیگران ایرانی خلق شدهاند.
سی و یک نما — روزی که نامش «روز ملی سینما» است، اما حالِ سینما خوب نیست؛ سالنها خلوتتر از همیشهاند و قصهها کمرنگ شدهاند. شاید همین روزها بهترین زمان برای بازگشت به آثاری باشد که روزی سینمای ایران را زنده نگه داشتند؛ ده فیلمی که در گیشه و جشنوارهها حقشان ادا نشد و معدود مخاطبانشان، با عشق از آنها یاد میکنند. آثاری که اگر در جای درست خود دیده میشدند، شاید امروز حالِ سینما اینقدر بد نبود.
سی و یک نما - به گزارش ادارهکل روابط عمومی سازمان سینمایی، فیلمنامههای «پتک» به تهیهکنندگی سید شهابالدین حسینی و کارگردانی حسام فرهمندجو و نویسندگی محمدعلی حسینی، «محصول مشترک ایران و فرانسه» به تهیهکنندگی اسماعیل میهن دوست و کارگردانی و نویسندگی مهدی سلطانی، «حاشیه» به تهیهکنندگی یوسف منصوری و کارگردانی محمد علیزاده فرد و نویسندگی محمد علیزاده فرد و بنیامین هفت لنگ، «نهنگ عنبر 3» به تهیهکنندگی علی قربانزاده و کارگردانی و نویسندگی سامان مقدم، «رازهای کثیف کوچک» به تهیهکنندگی حسن جلایر و کارگردانی و نویسندگی محمد اسماعیل جلایر، «کافه سلطان» به تهیهکنندگی مرتضی رزاق کریمی و کارگردانی مصطفی رزاق کریمی و نویسندگی عطیه زارع و «تاناکورا» به تهیهکنندگی ابراهیم طالش مجیدی و کارگردانی عادل معصومیان و نویسندگی پدرام سعیدی افشار، موافقت شورای پروانه فیلمسازی سینمایی را اخذ کردند.
سی و یک نما - پیشتولید سریال اجتماعی «دومان» به کارگردانی سعید غلامی به پایان رسید.شهاب حسینی که همزمان فیلم سینمایی «حرکت آخر» را نیز روی پرده دارد، در این پروژه به عنوان مشاور همکاری میکند.
سی و یک نما - فیلم سینمایی «حرکت آخر» به کارگردانی و تهیه کنندگی شهاب حسینی از نهم مهرماه اکران میشود.این فیلم چهارمین فیلم شهاب حسینی در مقام کارگردانی است
سی و یک نما - وقتی نقش منفی بازی میکند، از او میترسیم. بخصوص از چشمهایش و وقتی نقش مثبتی دارد با همان چشمها چنان به دلمان مینشیند که حتی یک لحظه نقشهای عمدتا منفی او بخصوص در سالهای اول بازیگریاش را به خاطر نمیآوریم.
سی و یک نما - بازیگران بزرگی با شخصیت معلم در سینمای ایران خوش درخشیدند که در این میان حضور ماندگار بزرگانی چون زنده یادان هما روستا و خسرو شکیبایی در کنار استاد علینصیریان و یکی از بهترین بازیهای بیژن امکانیان را به یاد داریم و کارآکتر رضا عطاران در فیلم محبوب "ورود آقایان ممنوع" هرگز فراموش نخواهد شد.
اما در قامت یک معلم، بازیهای درخشان دیگری نیز هستند که در سالهای بعد ماندگار شدند. مثل بازی شهاب حسینی که گرچه داستان "فروشنده"، ارتباطی با شغل دوم او که معلمی بود نداشت و برای این نقش نخل طلای کن را هم تصاحب کرد اما سکانسهای کلاس درس او بینظیر است.